ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਕੁਝ ਸੂਬਿਆਂ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਫਸਲ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ (ਪੀਐਮਐਫਬੀਵਾਈ) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਕੱਤਰ ਮਨੋਜ ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁਲਾਈ 2022 ਤੋਂ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਰਾਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਾਂ ਨੇ PMFBY ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਾਡਲ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ PMFBY ਵਰਗੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਜੋਖਮ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਬਿਆਨ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ PMFBY ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਸਾਉਣੀ 2022 ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 19 ਰਾਜਾਂ ਨੇ PMFBY ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਉਣੀ 2018 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 22 ਸੀ।

ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਸਾਉਣੀ 2018 ਵਿੱਚ 2.16 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2022 ਵਿੱਚ 1.53 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। PMFBY ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਬੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਸਕੀਮ ਲਈ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਕੇ 14 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। PMFBY ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਬਸਿਡੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 25,186 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 125,662 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।ਸ

ਕੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੈਰ-ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 282 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। PMFBY ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਬੀਮੇ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 2%, ਹਾੜੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜ ਫਸਲਾਂ ਲਈ 1.5% ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜਾਂ ਬਾਗਬਾਨੀ ਫਸਲਾਂ ਲਈ 5% ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ PMFBY ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ-ਪੱਖੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਸਿੰਚਾਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦਰਾਂ ਲਈ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿੰਚਾਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦਰਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੇਂਦਰੀ ਸਬਸਿਡੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਰਾਜਾਂ 'ਤੇ ਕੱਟ-ਆਫ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਰਾਜ 31 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 30 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਉਣੀ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਜ PMFBY ਲਈ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਾਮਾਂਕਣ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2017, 2018 ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੇਮ ਪੇਆਉਟ ਅਨੁਪਾਤ ਕੁਲ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ (2017), ਓਡੀਸ਼ਾ (2017), ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ (2018), ਝਾਰਖੰਡ (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 384 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, 222 ਫੀਸਦੀ, 163 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ 159 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾਅਵਾ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।